Τι έμεινε από το Μουντιάλ; – Το χέρι του Θεού!

Το χέρι του Θεού δεν είναι ένας ακόμη ποδοσφαιρικός μύθος. Ούτε ανάγεται στο συγκεκριμένο – εικονικό – συμβάν στο Μουντιάλ του 1986. Δεν πρόκειται απλώς για μια αθλητική κόντρα. Η περίφημη αντιπαλότητα Αγγλίας–Αργεντινής είναι από τις ελάχιστες  στον κόσμο όπου η πολιτική ιστορία, ο πόλεμος και το ποδόσφαιρο έχουν συγχωνευθεί τόσο έντονα.

Ο ημιτελικός Αγγλία – Αργεντινή είναι το μόνο που κρατάμε από ένα ολικώς εκφυλισμένο Παγκόσμιο Κύπελλο. Ακριβώς χάρις σε αυτόν το πολυεπίπεδο καμβά που κρατά τον ομφάλιο λώρο με τις ρίζες του. Θα μου πεις, δεν άξιζε τίποτε άλλο στο φετινό Μουντιάλ; Πιθανότατα το υπέροχο οδοιπορικό Πράσινου Ακρωτηρίου. Που μαζί με τις κυτταρικές μνήμες των τραγουδιών της Τσεζάρια Εβόρα, θα έχει ένα νέο πηγάδι άρδευσης συλλογικής συγκίνησης.

Η τραγική ειρωνεία έιναι ότι ο Τραμπιφαντίνο με μια δράκα σφουγγοκωλάριους κατάφεραν να μολύνουν την τελευταία μεγάλη παράσταση των καιρών μας. Και που είσαι ακόμη να λέμε…

Βρετανική ειρωνεία

Η ειρωνεία είναι ότι για δεκαετίες η Βρετανία τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, όχι μόνο δεν ήταν εχθρός της Αργεντινής, αλλά ο σημαντικότερος οικονομικός της εταίρος.

Η οικονομία αναπτύχθηκε χάρις σε Βρετανικά κεφάλαια, ενώ Βρετανικές εταιρείες κατασκεύασαν το σιδηροδρομικό δίκτυο και έργα υποδομής. Και ίσως πάνω από όλα, οι Βρετανοί ήταν αυτοί που έφεραν το ποδόσφαιρο στα λιμάνια της Αργεντινής!

Ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι το άθλημα που έγινε το ισχυρότερο σύμβολο της αργεντίνικης εθνικής ταυτότητας είναι ένα άθλημα που εισήχθη, οργανώθηκε και διαδόθηκε από Βρετανούς εκπαιδευτικούς, σιδηροδρομικούς, εμπόρους και ναυτικούς.

Οι βρετανικές επιρροές στην ίδρυση των πρώτων ποδοσφαιρικών συλλόγων είναι πρόδηλες. Αρκεί να αναλογιστείς τα ονόματα και τις εμφανίσεις μερικών από τις πιο δημοφιλείς ομάδες της Αργεντινής σήμερα: River Plate, Boca Juniors, Newell’s Old Boys, Banfield κ.ά.) που μαρτυρούν αυτή την κληρονομιά.

Η Νιούελς Ολντ Μπόις πχ, πρώτη ομάδα του Μέσι, είναι η ομάδα των αποφοίτων ενός σχολείο στο Ροζάριο που ίδρυσε ο Isaac Newell, ένας Άγγλος δάσκαλος από το Κεντ. Η δε έτερη ομάδα του Ροζάριο (Rosario Central) ιδρύθηκε από εργαζομένους της βρετανικής εταιρείας Central Argentine Railway κοκ.

Τα νησιά Φόκλαντ (Islas Malvinas)

Το μοναδικό, αλλά μεγάλο αγκάθι που εντάθηκε στον 20ο αιώνα ήταν ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Τα νησιά που βρίσκονται περίπου 500 χλμ. από τις ακτές της Αργεντινής. Τα οποία κατέχει η Βρετανία από το 1833, αλλά η Αργεντινή θεωρεί ότι αποτελούν τμήμα της εθνικής της επικράτειας που καταλήφθηκε παράνομα.

Τον Απρίλιο του 1982 η στρατιωτική δικτατορία της Αργεντινής πίστεψε ότι μια στρατιωτική επιχείρηση στα Islas Malvinas θα της έλυνε τα εσωτερικά προβλήματα.  Η αντίδραση της “Σιδηράς Κυρίας” Μάρκαρετ Θάτσερ ήταν ακαριαία. Η Βρετανία έστειλε έναν τεράστιο στόλο και ο πόλεμος κράτησε περίπου δέκα εβδομάδες, με τη Βρετανία να ανακτά τον έλεγχο των Νησιών Φώκλαντ.

Ο πόλεμος του Ποδοσφαίρου

Πολύ πριν τον πόλεμο των Φώκλαντ όμως, η πρώτη μεγάλη σύρραξη ήταν στον προημιτελικό του Μουντιάλ 1966 στο Γουέμπλεϊ. Η Αγγλία κερδίζει με 1-0 αλλά ο αρχηγός της Αργεντινής Antonio Rattín αποβάλλεται γιατί έβρισε τον διαιτητή. Το παράδοξο είναι ότι ο Ράτιν δεν μιλούσε αγγλικά και ο Γερμανός διαιτητής δεν μιλούσε ισπανικά.

Ο Rattín αρνήθηκε να φύγει από το γήπεδο και κάθισε στο κόκκινο χαλί που προοριζόταν για τη βασίλισσα, κάτι που εξόργισε το κοινό. Ο προπονητής της Αγγλίας Alf Ramsey (και μετέπειτα Sir) απαγόρευσε στους παίκτες του να ανταλλάξουν φανέλες με τους αντιπάλους. Και στη συνέντευξη Τύπου αποκάλεσε συλλήβδην τους Αργεντίνους: “Animals.”

Ο εγγλέζικος Τύπος χρησιμοποίησε επίσης πολύ σκληρή γλώσσα, παρουσιάζοντας τους Αργεντινούς ως βίαιους και απολίτιστους. Κάτι που στην Αργεντινή εκλήφθηκε ως προσβολή ολόκληρου του έθνους. Τότε λοιπόν ήχησαν τα πρώτα τύμπανα του πολέμου, δημιουργώντας μια ποδοσφαιρική έχθρα που κρατάει ως τις μέρες μας.

“Το χέρι του Θεού”

Η επόμενη αναμέτρηση – προημιτελικός στο Μουντιάλ του 1986 – δεν ήταν απλώς ποδόσφαιρο, αλλά κάτι πολύ μεγαλύτερο. Οι αντίπαλοι ποδοσφαιριστές του 1986 είχαν ζήσει τον πόλεμο ως νέοι άνθρωποι. Στην Αργεντινή υπήρχαν σχεδόν σε κάθε οικογένεια άνθρωποι που είχαν πολεμήσει.

Με τα δύο πιο διάσημα γκολ στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου να μπαίνουν μέσα σε λίγα λεπτά. Αμφότερα προϊόν της ιδιοφυίας του Μαραντόνα. Πρώτα το γκολ με το χέρι σαν κουτσαβάκης ρεμπέτης που κρύβει το στιλέτο και τέσσερα λεπτά αργότερα το “γκολ του αιώνα“.

Μετά τον αγώνα οι δημοσιογράφοι περικύκλωσαν τον Μαραντόνα για να του αποσπάσουν ομολογία. Απάντησε με τη διάσημη φράση:

“Λίγο με το κεφάλι του Μαραντόνα και λίγο με το χέρι του Θεού.” – “Un poco con la cabeza de Maradona y otro poco con la mano de Dios.”

Μια φράση που είχε συμβολικό χαρακτήρα – ο ίδιος ο Μαραντόνα εξήγησε αργότερα ότι ένιωθε σαν να είχε υπάρξει μια μορφή «εκδίκησης» για όσα είχαν συμβεί στον πόλεμο των Φόκλαντ. Παρότι τόνιζε ότι δεν ήταν στρατιώτης και δεν ήθελε να μειώσει τη θυσία όσων πολέμησαν, αναγνώριζε πως εκείνος ο αγώνας είχε ξεπεράσει τα όρια του αθλητισμού και είχε αποκτήσει εθνικό και συναισθηματικό βάρος.

Για τα παιδιά στη Νάπολη

Το χέρι του Θεού έχει ανοίξει νέα συζήτηση στην εποχή του VAR. Το οποίο βέβαια όπως έχουμε δει, δεν αποκαθιστά απαραίτητα την αδικία. Χρησιμοποιείται κατά το δοκούν και όπως είδαμε στο πρόσφατο Μουντιάλ (και όχι μόνο) αποτελεί εξαιρετικό εργαλείο. Και αυτό είναι το πιο σοκαριστικό. Γιατί όταν υπήρχε η παντοδυναμία του διαιτητή, δεν είχες προσδοκίες: ήξερες ότι και το ποδόσφαιρο, όπως και όλα τα ανθρώπινα εμπεριέχει την αδικία.

Την αδικία που αποτυπώνεται με θαυμαστό τρόπο στις εκθέσεις των μαθητών δημοτικού σε σχολεία της Νεάπολης, την εποχή που ο Μαραντόνα έσπασε το κατεστημένο και της χάρισε το πρωτάθλημα. Αυτό που δεν κατάλαβαν ποτέ οι τιμητές του Μαραντόνα και οι “ευπατρίδηδες του “fair play”. Φαντάζομαι είναι οι ίδιοι ακριβώς που θα δικαιολογούσαν – στο όνομα του νόμου και της τάξης – την καταδίκη του Γιάννη Αγιάννη για ένα κομμάτι ψωμί…

Δεν τίθεται δηλαδή θέμα πραγματικής δικαιοσύνης. Γιατί το πιο σοκαριστικό είναι αυτό που ανακαλύπτεις την εποχή του VAR. Ότι σε πλείστες περιπτώσεων (και από τις πιο σημαντικές) μας δουλεύουν κατάμουτρα. Δεν το έχουν σε τίποτα να γράψουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους την κοινή θέα και την κοινή λογική και να κάνουν επιδεικτικά ότι γουστάρουν. Όπως πχ να μην αποβληθεί ο Μέσι για να προστατευτεί το (κάθε) προϊόν…

Θα κλείσω λοιπόν με τις εκθέσεις των… λιλιπούτειων Ναπολιτανιστών. Και τον παπαγάλο που ο Μαραντόνα του έδωσε τη λεφτεριά…

Εγώ ήμουνα πολύ ευτυχισμένη που η Νάπολι πήρε το πρωτάθλημα, γιατί αυτή δε μπορούσε άλλο. Ήταν εξήντα χρόνια που έχανε, κι όλες οι ομάδες την κορόιδευαν. Εγώ με θεωρώ ένα τυχερό κορίτσι, γιατί όταν γεννήθηκα, περάσαμε μόνο εννιά χρόνια και η Νάπολι πήρε το πρωτάθλημα, αλλά ο μπαμπάς μου μου είπε ότι ένας φίλος του που ήταν πενηνταεννιά χρονών, περίμενε πενηνταεννιά χρόνια για να πάρει η Νάπολι το πρωτάθλημα, και μετά πέθανε, και η Νάπολι το χρόνο μετά πήρε το πρωτάθλημα, και αυτός είναι ένας άτυχος άνθρωπος.

Στο στενό μου όλοι πετάξανε βαρελότα, εμείς πετάξαμε από το μπαλκόνι τις παλιές καρέκλες και κάναμε να φύγει από το κλουβί ο παπαβάλος που πέθαινε, για να τον λεφτερώσουμε πριν πεθάνει. Αν ο παπαβάλος δεν πεθάνει, σ’αυτόνα το πρωτάθλημα της Νάπολι του έδωσε τη λεφτεριά.